Ana Mendieta’nın Silueta serisinde beden, kendisini görünür kılmak için yalnızca ortaya çıkmaz; aynı zamanda kendisinden çekilerek bir iz bırakır. Serinin ilerleyen örneklerinde beden giderek ortadan çekilir ve onun yerine toprağa, taşa, kuma, suya ya da ateşe bırakılmış bir silüet kalır. Beden böylece temsil edilmekten çok yokluğunun biçimini üretmeye başlar.
Silüet, “Mendieta burada” demez yalnızca. Daha karmaşık bir şey söyler: “Mendieta burada bulunmuştu — ama artık burada değil.” İz, bir şeyin orada bulunmuş olduğunu gösterirken aynı anda artık orada olmadığını da gösteren şeydir. Varlık ile yokluk arasındaki kararsız bölgedir.
Bu durum özellikle Alma, Silueta en Fuego’da keskinleşir. Ateş biçimi görünür kıldığı anda onu tüketmeye de başlar. Beden ateşe bırakılır; ateş izi üretir, iz külü üretir. Kül, yok oluşun tortusudur — geride pasif biçimde kalmış bir artık değil, sona erişme sürecinin kendisinin bıraktığı maddi kalıntı.
Silueta‘ları Derrida’nın iz düşüncesiyle birlikte okumak bu nedenle mümkün hâle gelir. İz, yalnızca geçmişte kalmış bir işaret değildir; mevcut olanın içinde mevcut olmayanı da taşır. Mendieta’nın silüeti tamamlanmış bir görüntü değildir — ortaya çıktığı anda değişmeye başlamıştır. Beden toprağa bırakıldığında toprak tarafından dönüştürülür, suya bırakıldığında çözülür, ateşle kurulduğunda yanar.
Mendieta’nın işlerinde bedenin doğaya bırakılması bu yüzden yalnızca doğayla birleşme değildir. Bedenin kendi sınırlarından çıkarılmasıdır. Beden artık tek bir yerde, tek bir biçimde, tek bir zamanda bulunmaz. Bir kısmı toprakta, bir kısmı fotoğrafta, bir kısmı bakışta kalır. İlk eser doğada yok olmuş olabilir fakat yok oluşunun izi fotoğrafa, fotoğraf arşive, arşiv bakışa dönüşür. Eser artık aynı eser değildir — ama tamamen kaybolmuş da değildir.
Tortu burada devreye girer: kaybolmuş olanın geride bıraktığı şey değil, kaybolma biçiminin kendisinde kalan şey.
